ABD'de Çocuklar İçin COVID-19 Aşı Tedarikinde Kriz: CDC Kararı Bekletiliyor

ABD'de Çocuk Sağlığı Politikalarında Derinleşen Kriz

Küresel sağlık otoriteleri sonbahar ve kış aylarında tırmanışa geçen solunum yolu virüslerine karşı hazırlık yaparken, Amerika Birleşik Devletleri'nde çocukların COVID-19 aşılarına erişimi konusunda ciddi bir idari ve bürokratik kriz yaşanıyor. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), ülkedeki çocukların aşıya erişiminde kritik bir rol oynayan federal programlar üzerinden COVID-19 aşılarının tedarik ve dağıtım sürecini askıya aldı. Uzmanlar, bu beklenmedik gecikmenin milyonlarca çocuğun bağışıklama takvimini doğrudan etkileyeceğini ve halk sağlığı üzerinde uzun vadeli olumsuz yansımaları olabileceğini belirtiyor.

Söz konusu aksama, özellikle sigortasız, sigortası yetersiz, Medicaid programından yararlanan veya yerli Amerikan topluluklarına mensup çocuklara ücretsiz aşı sağlayan federal Vaccines for Children (VFC) programını hedef alıyor. Normal şartlar altında CDC, bu program aracılığıyla eyaletlerin yeni sezon COVID-19 aşılarını sorunsuz bir şekilde sipariş etmesine ve stoklamasına izin veriyordu. Ancak mevcut yönetim altındaki bürokratik hamleler, sistemin çarklarını durma noktasına getirdi. Ülke genelindeki çocuk nüfusunun yaklaşık yüzde 52'sinin bu program aracılığıyla aşılandığı düşünüldüğünde, krizin ölçeği daha net anlaşılıyor.

Eyaletler Bazında Yaygın Tedarik Belirsizliği

VFC programının yanı sıra, evrensel aşı satın alma programlarına katılan eyaletler de tedarik zincirindeki bu tıkanıklıktan doğrudan etkileniyor. Alaska, Connecticut, Hawaii, Maine, Massachusetts, New Hampshire, New Mexico, Rhode Island, Vermont, Washington, Wyoming eyaletleri ve American Samoa gibi bölgeler, ödeme güçlerine bakılmaksızın tüm çocuklar için toplu aşı alımı gerçekleştiriyor. Bu bölgelerdeki sağlık departmanları, federal düzeydeki onay süreçlerinin tıkanması nedeniyle yerel kliniklere ve hastanelere aşı ulaştırmakta büyük zorluklar yaşıyor.

Eski CDC Ulusal Bağışıklama ve Solunum Yolu Hastalıkları Merkezi direktörü ve mevcut Callen-Lorde Toplum Sağlığı Merkezi tıbbi sorumlusu Demetre Daskalakis, konuya ilişkin yaptığı değerlendirmede, federal tedarik sürecindeki aksamaların eyaletlerin tüm çocukları aşılama kapasitesini doğrudan sekteye uğrattığını vurguladı. Sağlık otoriteleri, bu durumun özellikle okulların açıldığı ve kapalı alan faaliyetlerinin arttığı dönemde salgın riskini artırabileceği konusunda uyarılarda bulunuyor.

Sağlık Bakanlığı ve Robert F. Kennedy Jr. Etkisi

ABD Sağlık ve İnsan Hizmetleri Departmanı (HHS) tarafından yapılan resmi açıklamada, CDC'nin VFC ve Bölüm 317 programları kapsamındaki COVID-19 aşıları için henüz tedarik kararlarını nihai hale getirmediği ifade edildi. Kurumun tepkisindeki bu gecikmenin temel nedeni olarak, son dönemde aşı karşıtı söylemleriyle bilinen ve tartışmalı kararlarıyla gündeme gelen Robert F. Kennedy Jr.'ın departman yönetimine gelmesi gösteriliyor.

Geçmişte COVID-19 aşılarını halk sağlığı tarihindeki en tehlikeli aşılar olarak nitelendiren ve bilimsel dayanaktan yoksun iddialarla çocuk ölümleriyle ilişkilendirmeye çalışan Kennedy'nin politikaları, kurum içinde köklü bir zihniyet değişimine yol açtı. 2021 yılında Gıda ve İlaç Dairesi'ne (FDA) başvurarak aşı yetkilerinin kaldırılmasını talep eden ve bunun yerine etkinliği klinik deneylerle çürütülmüş ivermektan gibi alternatiflerin kullanılmasını savunan bir geçmişe sahip olan Kennedy, çocukluk aşı takvimi üzerindeki tartışmaların merkezinde yer alıyor.

Geçtiğimiz yıl hamileler ve çocuklar için COVID-19 aşı tavsiyelerini tek taraflı olarak iptal eden veya askıya alan yönetim, federal mahkemenin bu kararları geçersiz kılan Mart ayındaki kararına rağmen bürokratik engellerle süreci yavaşlatmaya devam ediyor. HHS yetkilileri, federal fonlarla satın alınan aşıların hizmet verilen popülasyonlar için uygun olup olmadığının titizlikle incelendiğini savunurken, kamuoyu bu yaklaşımın bilimsel temallerden uzak ideolojik bir tutum olduğunu dile getiriyor.

Tıbbi Kuruluşların Bilimsel Raporları ve Bebeklerin Durumu

Federal düzeydeki siyasi ve idari engellemelere karşın, ülkenin önde gelen tıp kurumları ve meslek örgütleri ortak bir cephe oluşturarak çocuk sağlığı için güncel aşılama kılavuzlarını yayınladı. Amerikan Tıp Derneği (AMA), Aşı Dürüstlüğü Projesi, Amerikan Pediatri Akademisi (AAP), Amerikan Aile Hekimleri Akademisi (AAFP), Amerikan Kadın Doğumcular ve Jinekologlar Koleji (ACOG) ile Enfeksiyon Hastalıkları Derneği (IDSA) tarafından hazırlanan 2026-27 dönemi solunum yolu virüsü bağışıklama önerileri kamuoyuyla paylaşıldı.

Uzman gruplar, özellikle 2 ila 18 yaş arasındaki çocukların risk grubunda olmaları veya ailelerin talebi doğrultusunda aşılanmasını önerirken, en hassas grup olan 6 ay ile 23 aylık bebeklerin aşılanması konusunda son derece net bir duruş sergiliyor. Amerikan Pediatri Akademisi'nden yapılan açıklamada, en küçük yaş gruplarının ciddi hastalık riskine karşı savunmasız olduğu vurgulandı.

Veriler, bebeklerin hastaneye yatış oranlarının ciddiyetini gözler önüne seriyor:

• 2024-2025 sezonunda 6 ila 11 aylık bebeklerin hastaneye yatış oranlarının, 50-64 yaş arası yetişkin nüfustan daha yüksek olduğu kaydedildi.
• COVID-19 nedeniyle hastaneye kaldırılan küçük çocukların çoğunluğunun daha önceden bilinen kronik veya altta yatan bir sağlık sorunu bulunmuyor.
• Ekim 2022 ile Nisan 2024 tarihleri arasında hastaneye yatan 6-23 aylık çocukların yalnızca yüzde 42'sinin altta yatan bir sağlık durumu olduğu tespit edildi.

AAP Enfeksiyon Hastalıkları Komitesi COVID-19 alt grubuna liderlik eden Roberta DeBiasi, küçük çocuklarda hastalığın şiddeti, hastaneye yatış sayıları ve hayat kurtarmak için gereken aşı oranları göz önüne alındığında, tablonun yaşlı yetişkinlerle birebir benzerlik gösterdiğini belirtti.

Geleceğe Yönelik Sentez ve Halk Sağlığı Kaygıları

ABD genelinde yaşanan bu idari kriz ve aşı tedarikindeki engellemeler, bilim insanları ve klinisyenler arasında derin bir endişe yaratmaya devam ediyor. Siyasi manipülasyonların ve bilimsel konsensüse aykırı yaklaşımların halk sağlığı politikalarını esir alması, yalnızca çocukların bireysel bağışıklığını değil, aynı zamanda toplumsal bağışıklık eşiklerini de tehlikeye atıyor. Uzun vadede bu tür kısıtlamaların önlenebilir hastalıklardan kaynaklanan hastane yatışlarında ve ölümlerde artışa yol açabileceği, tıp dünyasının en ortak ve en güçlü eleştirisi olarak öne çıkıyor.