Avrupa Komisyonu’ndan Meta’ya Sert Uyarı: 'Bağımlılık Yapan' Özellikleri Devre Dışı Bırakın
Avrupa Komisyonu, Meta'nın Facebook ve Instagram algoritmalarının kullanıcıları iradesiz bir şekilde platforma bağlamak üzere tasarlandığını belirten kritik ön bulgularını paylaştı. Brüksel, özellikle 'sonsuz kaydırma' (infinite scroll), 'otomatik oynatma' (autoplay) ve yüksek düzeyde kişiselleştirilmiş öneri akışlarının, beyni 'otomatik pilot' moduna sokarak kompulsif kullanım alışkanlıklarını körüklediğini savunuyor. Mayıs 2024'te başlatılan bu geniş kapsamlı soruşturma sonucunda, Meta'ya bu tasarım hatalarını düzeltmesi için resmi bir yanıt hakkı tanındı. Eğer şirket, Avrupa Birliği'nin Dijital Hizmetler Yasası (DSA) kapsamındaki bu taleplerini yerine getirmezse, 2025 yılı cirosu baz alındığında yaklaşık 12 milyar dolara ulaşabilecek bir para cezası ile cezalandırılabilir.
Komisyonun talepleri oldukça net ve yapısal değişikliklere odaklanıyor. Meta'dan beklenen temel iyileştirmeler şunlardır:
- Varsayılan ayarlarda otomatik oynatma (autoplay) özelliğinin kapatılması.
- Sonsuz kaydırma (infinite scroll) deneyiminin sonlandırılması.
- Kullanıcılar için etkili ve zorunlu ekran süresi molalarının sisteme entegre edilmesi.
- Öneri algoritmalarının yalnızca 'etkileşim maksimizasyonu' hedefinden uzaklaştırılarak yeniden ayarlanması.
Meta cephesi ise bu bulgulara sert bir şekilde karşı çıkıyor. Şirket sözcüsü Ben Walters, özellikle gençleri korumak adına 2024 yılında kullanıma sunulan 'Genç Hesapları' (Teen Accounts) özelliğine dikkat çekerek, ebeveynlerin kontrolünü artıran ciddi adımlar attıklarını savundu. Ancak Komisyon yetkilileri, bu kontrollerin ebeveynlerden çok fazla zaman, çaba ve teknik uzmanlık talep ettiğini, ayrıca bu kısıtlamaların kullanıcılar tarafından kolayca devre dışı bırakılabildiğini belirterek mevcut savunmayı yetersiz bulduklarını açıkladı.
Bu hamle, Avrupa Birliği'nin Meta'ya yönelik DSA kapsamındaki üçüncü resmi uyarısı niteliğini taşıyor. Daha önce şirket, 13 yaş altı kullanıcıların platforma erişimini engelleyemediği ve araştırmacılara karşı yeterli şeffaflığı sağlamadığı gerekçeleriyle de hedef alınmıştı. Benzer bir 'bağımlılık tasarımı' soruşturması daha önce TikTok için de yürütülmüş, Şubat ayında benzer ön bulgular paylaşılmıştı. Brüksel şimdi, bir yandan platformların tasarım mimarisini dönüştürmeyi hedeflerken, diğer yandan Pazartesi günü sunulacak olan sosyal medya için 'minimum yaş sınırı' raporunu bekliyor. Avrupa'daki 27 üye ülkenin 23'ü, çocukların sosyal medya erişimini kısıtlayacak yasalar üzerinde şimdiden ciddi bir mutabakat sağlamış durumda.