Kozmik Film Başlıyor: Vera C. Rubin'den Devrim Niteliğinde Gökyüzü Haritalaması ve Bilim Dünyasından Çarpıcı Gelişmeler

Şili'deki Vera C. Rubin Gözlemevi, dünyanın en büyük dijital kamerası olan 3.200 megapiksellik optik sistemini devreye alarak 30 Haziran itibarıyla on yıllık devasa bir evren tarama görevini başlattı. 'Legacy Survey of Space and Time' (LSST) adı verilen bu proje, her 40 saniyede bir yeni görüntü yakalayarak gökyüzünün ultra yüksek çözünürlüklü bir zaman atlamalı kaydını oluşturmayı hedefliyor. Ulusal Bilim Vakfı'ndan Brian Stone'un 'şimdiye kadar yapılmış en büyük kozmik filmi çekiyoruz' sözleriyle duyurduğu proje, güney gökyüzünü sürekli tarayarak dark enerji, karanlık madde ve evrenin genişlemesi gibi temel fiziksel gizemlere ışık tutmayı amaçlıyor. Gözlemevi, operasyon boyunca her gece yaklaşık 10 terabayt veri üreterek modern kozmolojiyi kökten değiştirmeyi hedefliyor.

Biyoteknoloji ve robotik alanında ise Nanyang Teknoloji Üniversitesi ve Waseda Üniversitesi araştırmacıları, 'siborg hamam böceği' teknolojisinde sınırları zorladı. Madagascar tıslayan hamam böceklerinin üzerine yerleştirilen elektronik kontrol üniteleri ve özel geliştirilmiş bir dalgıç kıyafeti sayesinde, bu canlılar su altında üç saate kadar hayatta kalabiliyor. Araştırmacılar, oksijen üretim tankı, esnek bir kabuk ve nefes deliklerine bağlanan dört silikon tüpten oluşan bu sistemin, doğal afet bölgelerinde arama kurtarma faaliyetlerine yardımcı olabileceğini belirtiyor. Nitekim, bu siborg böcekler halihazırda Myanmar'daki deprem sonrası arama kurtarma çalışmalarında saha testlerine tabi tutuldu.

Uzay lojistiğinde ise NASA, 2028 sonuna kadar gerçekleştirmeyi planladığı dört yeni Ay görevi için stratejik bir adım attı. Astrobotic, Firefly Aerospace ve Intuitive Machines şirketlerine toplamda yaklaşık 600 milyon dolarlık sözleşme verildi. Astrobotic iki, diğer şirketler ise birer görev üstlenecek. Bu görevlerde taşınacak yükler şu üç spesifik enstrümandan oluşacak:

• SCALPSS (Stereo Camera for Lunar Plume Surface Studies): İniş sırasındaki toz ve gaz etkileşimini toplamak için kullanılan stereo kamera sistemi.
• LRA (Laser Retroreflector Array): Uzay araçlarının Ay yörüngesindeki ve yüzeyindeki hassas konumlarını belirlemek için kullanılan lazer yansıtıcı dizisi.
• LETS (Linear Energy Transfer Spectrometer): Ay yüzeyine ulaşan kozmik radyasyonun enerji seviyelerini ölçmek üzere tasarlanmış spektrometre.

NASA yetkilisi Joel Kearns, bu tekrarlanan görevlerin, Ay yüzeyindeki 'hava istasyonları' ağı oluşturma stratejisinin bir parçası olduğunu vurguladı. Öte yandan sektörde Rocket Lab'in Iridium'u satın alarak uydu interneti pazarında rekabeti kızıştırması ve Amazon'un Leo geniş bant hizmetini devreye almaya hazırlanması, uzay ekonomisinin ne kadar hareketli olduğunu gözler önüne seriyor.