New York'ta İnsansı Robot 'Sally' Krizi: Eğitimde Yapay Zeka Tartışmaları Derinleşiyor

New York eyaletinin kırsal güneybatısında yer alan ve yaklaşık 1.300 öğrenciye ev sahipliği yapan Salamanca City Central Okul Bölgesi'nde, bu sonbaharda tarihe geçecek sıra dışı bir deney yaşanması bekleniyordu. Silikon teni, uzun kahverengi saçları ve insansı hareket kabiliyetiyle dikkat çeken "Sally" adlı yapay zeka destekli insansı robot, lise sınıflarından birinde yerini almaya hazırlanıyordu. Haziran ayında okul yönetim kurulu tarafından sessiz sedasız onaylanan bu proje, kısa süre içinde tüm eyaletin odağı haline gelen büyük bir kamuoyu tartışmasına dönüştü. Öğrenci gizliliği, artan ekran süresi, yapay zekanın sınıflardaki etik sınırları ve robotu üreten şirketin kurumsal geçmişi gibi başlıklar, eyalet yönetimini ve öğretmen sendikalarını harekete geçirdi. New York Eyalet Eğitim Komiseri Betty Rosa'nın bölgeye gönderdiği resmi mektubun ardından proje geçici olarak durduruldu.

Sally Projesinin Teknik ve Eğitimsel Boyutu

Toronto merkezli robotik ve yapay zeka girişimi Realbotix tarafından geliştirilen Sally, yalnızca fiziksel bir humanoid robottan ibaret değil. Salamanca Okul Bölgesi, robotun kendisi ve beraberindeki yapay zeka öğretmen asistanı paketi için 57.590 dolar ödeme yapmıştı. Normalde 95.000 dolarlık liste fiyatına sahip olan bu sistem, Apple'ın efsanevi kurucu ortağı Steve Wozniak'ın eğitim felsefesinden ilham alan özel bir müfredat çerçevesinde lise düzeyindeki yapay zeka ve robotik derslerinde kullanılmak üzere tasarlanmıştı.

Teknik olarak Sally, yerinde oturan ancak üst gövdesini ve yüz mimiklerini hareket ettirebilen bir yapıya sahip. Okul yönetiminin verdiği bilgilere göre robot:

• Hiçbir yüz tanıma teknolojisi barındırmıyor ve öğrencilerin biyometrik verilerini kaydetmiyor.
• Sınıf içinde veya dışında hiçbir sesli ya da görüntülü kayıt tutmuyor.
• Tamamen kapalı bir yerel ağ üzerinde çalışıyor ve doğrudan internet erişimine sahip değil.

Robotun yanı sıra öğrencilerin dizüstü bilgisayarları üzerinden erişebileceği bir avatar asistan da pakete dahil edilmişti. Bu dijital asistanın öğrencilere ödev yardımı sağlaması, yapıcı geri bildirimler sunması ve 100'den fazla dilde gerçek zamanlı çeviri yapması planlanıyordu.

Şirket Geçmişi ve Sendika Tepkileri

Projenin bir anda yerel bir pilot uygulamadan çıkıp eyalet çapında bir kriz haline gelmesinin temel sebebi donanımdan ziyade üretici firmanın kurumsal geçmişi oldu. Realbotix, daha önce Tokens.com adıyla bilinen ve 2024 yılında hipergerçekçi yetişkin oyuncakları ve companion robotlar üreten RealDoll'un ana şirketi Simulcra'yı bünyesine katan bir yapıya sahip. Her ne kadar Realbotix yönetimi, iki bölümün personel, tesis ve teknoloji açısından tamamen bağımsız olduğunu ve Eylül ayına kadar tam bir kurumsal ayrışma sürecinin tamamlanacağını savunsa da, bu bağ eğitim sendikalarını ikna etmeye yetmedi.

New York Eyaleti Birleşik Öğretmenler Sendikası (NYSUT) Başkanı Melinda Person, konuyla ilgili yaptığı sert açıklamada, yetişkin ürünleri üreten bir grupla geçmişte bağı bulunan bir şirket tarafından tasarlanan bir robotun okullarda yeri olmaması gerektiğini vurguladı. Bu tepki, yapay zekanın okullara entegrasyonu konusunda zaten tedirgin olan öğretmenler ve veliler arasında domino etkisi yarattı.

Eğitimde Yapay Zeka ve Veri Güvenliği Tartışmaları

Eğitim Komiseri Betty Rosa, departmanının lise sınıfında insansı bir robotun varlığından duyduğu rahatsızlığı açıkça dile getirdi. Birçok veli ve eğitim paydaşının, yapay zeka teknolojisinin çocukların gelişim çağındaki zihinleri üzerindeki etkisinden endişe duyduğunu belirtti. Salamanca Süperintendenti Mark Beehler ise projeyi savunarak okulların teknolojiyi yasaklamak yerine çocuklara onunla birlikte yaşamayı öğretmesi gerektiğinin altını çizdi. Beehler'e göre öğrenciler yasakları delmenin bir yolunu her zaman buluyor ve amaç Sally'yi bir öğretmenin yerine koymak değil, sadece sınıf ortamında bir yardımcı olarak konumlandırmaktı.

Ancak toplum ikiye bölünmüş durumda. Bir kesim öğrencilerin geleceğin iş gücüne şimdiden hazırlanması gerektiğini savunurken, diğer kesim milyonlarca dolarlık robot alımları yerine okullara daha fazla insan öğretmen atanması gerektiğini sorguluyor. Araştırmalar, Amerikan ebeveynlerinin yarısının çocuklarının yapay zekaya aşırı bağımlı hale gelmesinden endişe duyduğunu gösteriyor.

Geleceğe Bakış ve Sonraki Adımlar

Eyalet makamlarının müdahalesi sonrasında Salamanca Okul Bölgesi, bu molayı daha kapsamlı veri gizliliği anlaşmaları yapmak ve velilerle diyalogları derinleştirmek için kullanacağını açıkladı. Realbotix CEO'su Andrew Kiguel ise yapıcı bir yaklaşım sergileyerek programın tamamen güvenli, bölge yönetimi onaylı ve öğretmenler tarafından desteklenen bir yapıya kavuşmasını istediklerini belirtti. Sally'nin sınıflara geri dönüp dönmeyeceği artık sadece yerel okul yönetiminin değil, eyalet düzeyindeki eğitim otoritelerinin kararına bağlı durumda.