Uber’in Otonom Araç Stratejisi: Geleceği Kendi Platformuna Mı Hapsediyor?

On yıl önce eski Uber CEO'su Travis Kalanick, otonom araçları şirketin iş modeli için varoluşsal bir tehdit olarak tanımlamış ve "Eğer geleceğin bir parçası olmazsak, gelecek bizi geride bırakacak" demişti. Bugün ise Uber, kendi kendine giden araçları üretmek yerine, hem insanlı hem de robotik sürüşlerin buluştuğu merkezi bir platform haline gelerek stratejisini tamamen değiştirdi. Mevcut CEO Dara Khosrowshahi, 2024 yılında yatırımcılara yaptığı açıklamada, dünya genelindeki tüm otonom araç (AV) oyuncularının ticari platformu olmayı hedeflediklerini belirtti. Bu vizyon doğrultusunda şirket, Waymo, Nuro, Baidu ve Volkswagen'in MOIA markası da dahil olmak üzere 25'ten fazla büyük robotaksi sağlayıcısı ile anlaşmalar imzaladı.

Ancak Uber'in bu stratejisi, sadece teknolojik bir entegrasyondan ibaret değil; şirket aynı zamanda bu durumu yasalarla koruma altına almak için yoğun lobi faaliyetleri yürütüyor. WIRED tarafından incelenen belgeler ve kamu kayıtları, Uber'in yasa koyuculara "hibrit ağlar" kavramını dayattığını gösteriyor. Bu model, otonom araçların yaygınlaşması sırasında insan sürücülerin de sistemin bir parçası olmasını öngörüyor.

Özellikle New Jersey'de Uber'in lobicileri, oldukça dikkat çekici bir yasa teklifi hazırladı. Bu öneri, sürücüsüz araç hizmeti sunan platformların üç yıl boyunca seferlerinin en az %85'ini insan sürücülerle gerçekleştirmesini şart koşuyor. Bu madde, Waymo, Zoox ve Tesla gibi şirketlerin kendi bağımsız uygulamalarıyla pazara girmesini fiilen engelliyor ve onları Uber'in platformuna girmeye zorluyor. Ayrıca New Jersey'deki yasa tasarısı şu teknik kısıtlamaları da içeriyor:

• Çoklu Sensör Zorunluluğu: Sadece kamera tabanlı (Tesla'nın sistemi gibi) teknolojilerin yerine, birden fazla sensörün kullanılmasını şart koşuyor.
• Manuel Kontrol Gereksinimi: Acil durumlarda müdahale için fiziksel direksiyon ve fren pedalı bulunmasını zorunlu kılıyor; bu durum Zoox gibi özel tasarlanmış, direksiyonsuz robotaksileri doğrudan devre dışı bırakıyor.

Washington DC'de de durum benzer bir seyir izliyor. Belediye meclisi üyesi Charles Allen tarafından sunulan bir tasarıda, Uber lobicisi LáVita Gardner'ın, "hibrit ağlara" izin verilmesinin hem teknoloji hem de insan sürücüler için kritik olduğunu savunduğu görülüyor. Bu hamleler karşısında Waymo ve diğer AV geliştiricileri, sektörün belirli ağ tiplerine hapsedilmesine karşı olduklarını ifade ediyor. Uber cephesi ise bu adımların tekelleşmeyi önlemek ve işçi haklarını korumak için gerekli bir "uzlaşma" olduğunu savunuyor.

Şirketler arasındaki bu gerilim, ortaklıklara da yansıyor. Uber ve Waymo, Atlanta ve Austin gibi şehirlerde iş birliği yapıyor olsalar da, arka planda ciddi bir rekabet yaşanıyor. Örneğin, Uber'in CTO'su Praveen Neppalli'nin, X üzerinde bir Waymo aracının otobüse yakın geçtiği anı "korkutucu bir an" olarak paylaşması, taraflar arasındaki kırılgan ilişkiyi gözler önüne seriyor.