Nijerya'dan Dev Teknoloji Şirketlerine Soruşturma: Telif ve Rekabet İncelemesi Başladı

Nijerya Devlet Başkanı Bola Tinubu'nun talimatıyla, ülkenin Federal Rekabet ve Tüketiciyi Koruma Komisyonu (FCCPC), büyük teknoloji firmalarına ve yapay zeka platformlarına yönelik geniş çaplı bir inceleme başlatıldığını duyurdu. Nijeryalı basın kuruluşlarını temsil eden çatı örgütü NPO'nun sunduğu ortak dilekçe üzerine harekete geçen otoriteler; Meta, Alphabet ve X (eski adıyla Twitter) gibi devlerin, yerel medya kuruluşlarının ekonomik sürdürülebilirliğini tehdit eden faaliyetlerini mercek altına aldı. Soruşturmanın merkezinde, teknoloji şirketlerinin haber içeriklerini herhangi bir adil tazminat veya ticari anlaşma olmaksızın kullanması ve pazar hakimiyetini kötüye kullanma şüphesi yer alıyor.

FCCPC'nin yürüteceği bu bağımsız ve şeffaf süreç, özellikle Meta'nın yapay zeka modellerini eğitmek amacıyla telifli haber makalelerini, yayın içeriklerini ve orijinal gazetecilik materyallerini izinsiz olarak "kazıması" (scraping) ve ticarileştirmesi iddialarını araştıracak. Kurumun başkan yardımcısı Tunji Bello, bu adımın şirketleri peşinen suçlu ilan etmek anlamına gelmediğini, ancak tüm tarafların dinlenerek teknoloji şirketlerinin pazar üzerindeki etkilerinin yasalara uygun olup olmadığının netleştirileceğini belirtti.

Nijerya, teknoloji devlerine yönelik hukuki yaptırımlar konusunda geçmişte de dikkat çekici adımlar atmıştı. Meta, geçtiğimiz yıl veri gizliliği ihlalleri nedeniyle Nijerya makamları tarafından 220 milyon dolarlık rekor bir cezaya çarptırılmış, şirket bu karara itiraz ederek hukuki süreci devam ettirmişti. Şimdi ise benzer bir gerilim hattı, fikri mülkiyet hakları ve içerik kullanımı üzerinde şekilleniyor.

Küresel ölçekte de büyük medya kuruluşları benzer hamlelerle teknoloji devlerini sıkıştırıyor. Söz konusu anlaşmazlıklarda öne çıkan bazı önemli vakalar şunlardır:

Encyclopædia Britannica: ChatGPT'nin geliştiricisi OpenAI'a karşı, markasının ve içeriğinin izinsiz kullanımı nedeniyle Mart ayında dava açtı.
The New York Times: OpenAI'ın, yapay zeka eğitimi için gazete arşivlerini yetkisiz bir şekilde kullandığı gerekçesiyle yasal işlem başlattı.
Ziff Davis (PCMag ve IGN'in çatı şirketi): OpenAI'a karşı telif hakkı ihlalleri gerekçesiyle dava açan medya kuruluşlarından biri oldu.
Kanada ve Hindistan merkezli medya koalisyonları: Yapay zeka eğitimi süreçlerinde içeriklerinin izinsiz kullanımı nedeniyle teknoloji devlerine karşı kolektif hukuki mücadeleler sürdürüyorlar.

Bu soruşturmalar, dijital çağda bilginin nasıl üretildiği ve bu bilginin yapay zeka modelleri tarafından nasıl bir 'yakıt' olarak kullanıldığına dair yeni regülasyonların sinyallerini veriyor. Nijerya'nın attığı bu adım, gelişmekte olan pazarların dahi dijital egemenlik ve telif hakları konusunda teknoloji devlerine karşı daha kararlı bir duruş sergilemeye başladığını gösteriyor.