Robotaksi Savaşları Başladı: Uber ve Waymo Washington D.C.'de Karşı Karşıya

Washington D.C.'de otonom araçların tamamen sürücüsüz şekilde ticari faaliyet göstermesine izin vermeyi amaçlayan yeni bir yasa tasarısı, ulaşım teknolojileri dünyasında dev bir krizi tetikledi. Dünyanın en büyük araç çağırma ağı Uber, bu tasarıya karşı sert bir muhalefet yürütürken, otonom sürüş teknolojileri lideri Waymo ise yasanın destekçisi konumunda. Uber'in yöneticileri, mevcut yasa tasarısının Waymo gibi şirketlere haksız bir tekel avantajı sağlayacağını ve şehirdeki insan sürücülerin işlerini ellerinden alacağını savunarak, robotaksilerin zorunlu olarak insanlı sürücü modelleriyle birlikte hibrit bir yapıda çalışmasını şart koşuyor.

Tasarı kapsamında yer alan ve Washington D.C. Ulaşım Departmanı (DDOT) tarafından yönetilmesi planlanan düzenlemeler, otonom araç geliştiricileri için oldukça katı şartlar öngörüyor. Bu şartlar arasında en dikkat çekeni, operatörlerin en az 5 milyon dolarlık sorumluluk sigortasına sahip olması ve kaza verilerini araçların ticari filosuna dahil olup olmamasına bağlı olarak 8 veya 72 saat içinde rapor etme zorunluluğudur. Ayrıca tasarı, robotaksi operatörlerinin her mil başına 0,15 dolar tutarında bir vergi ödemesini teklif ediyor. Bu verginin %50'si toplu taşımaya aktarılırken, kalan yarısının ise robotaksiler nedeniyle işini kaybetme riski olan sürücülerin yeniden eğitimi için kullanılması planlanıyor.

Uber'in ABD politika ve federal işlerden sorumlu yöneticisi Javi Correoso, otonom araçların boş dolaşarak trafik yoğunluğunu artırdığını ve engelli yolcuların ihtiyaç duyduğu fiziksel yardımı sağlayamadığını belirterek, hibrit modelin yasal bir çerçeve haline getirilmesi gerektiğini vurguluyor. Correoso, "Bir tüketici uygulama üzerinden araç çağırdığında, insan sürücülü bir Uber seçebilme hakkına sahip olmalıdır" diyerek şirketin gelecekteki rotasını çiziyor. Diğer tarafta Alphabet'in yan kuruluşu Waymo ise, bu yasanın toplu taşıma erişimini güçlendireceğini ve otonom teknolojilerin güvenli bir şekilde yaygınlaşmasına olanak tanıyacağını savunuyor.

Bu çatışmanın tarafları sadece Uber ve Waymo ile sınırlı değil; Pazartesi günü yapılacak oturumda Tesla, Lyft, Teamsters ve Service Employees International Union (SEIU) gibi işçi sendikaları, engelli hakları savunucuları, karayolu güvenliği uzmanları ve çeşitli düşünce kuruluşları da kendi pozisyonlarını savunacak. Hatta, 'Coalition for Accountability and Road Safety' adlı isimsiz bir organizasyon, sosyal medya kampanyaları ve seçmenlere yönelik çalışmalarıyla anti-robotaksi hareketini körüklüyor. Yasa tasarısının, Belediye Başkanı Muriel Bowser'ın görev süresinin dolacağı Ocak ayından önce onaylanması hedefleniyor.

Eğer Uber, hibrit ağ modelini kabul ettirebilirse, Waymo gibi otonom araç geliştiricileri iki zorlu seçenekle karşı karşıya kalacak: Ya robotaksilerini Uber gibi üçüncü taraf platformlara entegre edecekler ya da kendi robotaksilerinin yanı sıra insan sürücüler istihdam ederek operasyonlarını devam ettirecekler. Uber'in en büyük araç çağırma ağına sahip olması, Waymo'nun ise haftalık 500 binden fazla sürüş gerçekleştirmesi göz önüne alındığında, bu yasal süreç sadece bir şehirle sınırlı kalmayıp küresel robotaksi pazarı için emsal teşkil edecek bir karar niteliği taşıyor.