United Launch Alliance’ın Efsanevi Atlas V Roketi İçin Yolun Sonu Göründü

United Launch Alliance (ULA), havacılık ve uzay endüstrisinde uzun süredir baskın bir güç olan Atlas V roketinin kariyerinde tarihi bir dönüm noktasına ulaştı. Geçtiğimiz hafta Cape Canaveral Uzay Kuvvetleri İstasyonu'ndan fırlatılan Atlas V, Amazon'un Kuiper (Leo) geniş bant uydu takımı için 29 uyduyu başarıyla yörüngeye yerleştirdi. Bu fırlatma, Atlas V'in 2002 yılından bu yana gerçekleştirdiği 110. uçuş olarak kayıtlara geçerken, aynı zamanda roketin kargo taşıyıcı kaporta (fairing) ile yaptığı son görev oldu.

Şu an ULA envanterinde kalan altı adet Atlas V roketi, Boeing'in Starliner mürettebat kapsülünü Uluslararası Uzay İstasyonu'na (ISS) taşımak üzere ayrılmış durumda. Ancak NASA'nın programdaki gecikmeler nedeniyle Boeing'in garanti edilen görev sayısını altıdan dörde indirmesi, kalan roketlerin geleceği hakkında soru işaretleri yarattı. ULA yetkilileri, bu roketlerin Amazon'un uydu takımı veya başka ticari görevler için yeniden yapılandırılmasının teknik olarak mümkün olmadığını vurguladı.

Bu kısıtlamanın arkasında iki temel teknik engel yatıyor. Birincisi, yeni nesil Vulcan roketi için üretilen yük kaportaları, artık üretimi durdurulan Atlas V ile uyumlu değil ve birbirlerinin yerine kullanılamıyor. İkincisi ise, Starliner görevleri için ayrılan Atlas V'lerin, yüksek enerji gerektiren derin uzay görevlerine uygun olmayan, sadece alçak dünya yörüngesi için optimize edilmiş çift motorlu üst kademe konfigürasyonuna sahip olmasıdır. Ayrıca, geçtiğimiz hafta yapılan son uçuş, beş adet ek itici roket (solid rocket booster) kullanılan en güçlü Atlas V konfigürasyonunun da sonuncusuydu. Elde kalan roketlerin sadece ikişer ek itici ile uçabileceği, bu durumun da roketin taşıma kapasitesini ciddi oranda sınırladığı belirtiliyor.

Amazon, 2021 yılında tüm stoktaki Atlas V'leri satın alarak uydu takımı kurulumunu hızlandırmıştı. Amazon Kuiper ekibinden Melissa Wuerl, Atlas V'in 224 uyduyu yüzde 100 başarı oranıyla yörüngeye taşıyarak çok kritik bir rol oynadığını ifade etti. Ancak Amazon, bu süreçte Vulcan, Ariane 6 ve Blue Origin'in New Glenn roketiyle de stratejik ortaklıklar kurmuş durumda. Hatta Amazon, rakibi Starlink'e karşı rekabet edebilmek adına SpaceX'in Falcon 9 roketlerinden de 13 uçuşluk yer ayırttı.

Şu anda Vulcan roketinin katı yakıtlı güçlendiricilerindeki sorunlar nedeniyle yere indirilmiş olması ve Blue Origin'in New Glenn roketinde yaşanan fırlatma rampası patlaması, Amazon'un lojistik planlarını zorluyor. Vulcan ve New Glenn tekrar uçuşa hazır hale gelene kadar, Amazon'un elinde yörüngeye uydu gönderebilecek tek seçenek olarak Avrupa'nın Ariane 6'sı ve SpaceX'in Falcon 9'u kalmış durumda.